Warmiński szyk

Jak tylko mocniej zaczyna świecić słońce, moja dusza ogrodnika zaczyna kombinować, jak tu wybyć za miasto. Ale nie gdzieś tam, tylko w konkretne miejsce. Tam, gdzie posadziłam dziesiątki drzew, pieląc rabatki znalazłam łyżeczkę z napisem Breslau i wiem, gdzie latem rosną najsłodsze dzikie wiśnie z poniemieckiego sadu. Na samym „czubku” Warmii, jest niewielka wieś, którą dzisiaj stanowi zaledwie dziewięć domów rozłożonych malowniczo raz w dołku, raz na górce. Ale kiedyś była to całkiem okazała Schalmey, z pięknym kościołem św. Jerzego. Teraz mieszkają na jego ruinach zaskrońce z mojego ogrodu, które „delikatnie wyprowadziłam” ze względu na ciekawskiego kota.

Wieś, choć badacze nie rozpisują się o niej zbytnio w książkach, ma historię imponującą. Była jedną z najstarszych na Warmii. Podzieliła los wielu takich miejsc, których czas skończył się wraz z 1945 rokiem. Nie zostało prawie nic. Tym bardziej cieszy mnie widok „naszej” kapliczki, w której co wieczór, dzięki sąsiadowi, widać światełko. Kapliczka jest na wielu rodzinnych zdjęciach, i choć nieco gubi kolor, a tu i ówdzie odpada z niej tynk, to trzyma się dzielnie (ma już swoje sto lat z haczykiem!).

Słyszałam od starszych niejedną historię, o mitycznej, zakopanej nieopodal kapliczki „wannie z pierścionkami”, a nawet ukrytych w niej skarbach niemieckiej rodziny uciekającej na Zalew przed Armią Czerwoną. Choć rosną przy niej stare modrzewie, to w pobielonej niszy, w latach 60-tych ustawiono niewielką gipsową Maryjkę, która, jak twierdzi wuj, „była sobie na strychu”. Wcześniej kapliczka podobno stała pusta. Tym większą frajdę miałam, kiedy oglądając płytę z archiwum królewieckiego znalazłam fotografię, na której „nasza” kapliczka ma oryginalny ceglany wygląd (i pokazuje swój „neogotycki szyk”), a w środku stoi piękna rokokowa rzeźba z drewna.

Gdyby i was skusiło podglądanie przedwojennego regionu, płytę z mnóstwem starych zdjęć z regionu znajdziecie w zbiorach biblioteki na Starówce.

Anita

Fot. A. Romulewicz, 2007 rok. W zbiorach WBP w Olsztynie.

Fot. Anton Ulbrich, ok. 1904/1909 roku. 

Źródło: „Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji”,

Warszawa [2006]. Ze zbiorów WBP w Olsztynie.