Wigilia Bożego Narodzenia według Kalendarza Świąt
Nietypowych to nie tylko przeddzień Godów, ale również Dzień Raju. Idea bardzo
słuszna, często przecież właśnie wigilia kojarzy się nam (nawet jeśli obecnie nie wszystko
układa się w życiu „na świątecznie”) z dzieciństwem, z ciepłem, z niespodziankami,
innymi słowy – z jakimś prywatnym małym rajem. Na wigilię się czeka mimo i
ponad wszystko. A sam raj? Choć ilu ludzi, tyle rajów, to w naszej świadomości
funkcjonują również raje uniwersalne, albo te powszechnie znane. Jak na
przykład Eden, raj biblijnego początku wszystkich ludzi (oraz zwierząt) i
zarazem pierwszego człowieka. I tu może nasunąć się na myśl jeden z zabytków regionalnych…
W drewnianym kościele w Rychnowie, wspaniałej budowli powstałej w 1714 r., można
obejrzeć wiele artystycznych cudów: ołtarz (1517) wykonany przez jednego ze
średniowiecznych mistrzów z kręgu Lukasa Cranacha oraz liczne, zachwycające wyrafinowaną
prostotą, polichromie. Na jednym z malowideł – wielkim obrazie nad głowami
wiernych – anonimowy artysta przedstawił Raj: dwoje niewinnych uśmiechniętych
ludzi, rozleniwione i najedzone zwierzęta, również te, które (podobno) nie
istnieją, oraz bujne, kwitnące i owocujące równocześnie rośliny. Scena
zbudowana jest koncentrycznie i symetrycznie jednocześnie: tworzą ją dwie wysokie
postacie ludzkie przy smukłym drzewie obsypanym owocami, czyli oczywiście Adam
i Ewa upozowani przy słynnej jabłoni.
Po lewej smagły i długowłosy mężczyzna w
towarzystwie lwa, byka oraz słonia, po prawej blada, choć rumiana, Ewa,
szatynka o bujnych lokach, z towarzyszącymi jej koniem, królikiem, pawiem i…
śnieżnym jednorożcem. Wokół nich szaleją ptaki – na skrzydłach i wśród gałęzi pełnych
rajskich jabłek. Przy odrobinie wyobraźni można w upierzonych sylwetkach
rozpoznać kształty wymarłych archeopteryksów i pterodaktyli, które w raju
żywiły się oczywiście owocami i światłem, jak wszystko, co tamtejsze.
Można by podejść
do tego obrazu tradycyjnie i porozważać barokowe symbole ukryte pod figurami
zwierząt: że lew to siła i brawura, a paw piękno i próżność, i tacy też byli
pierwsi ludzie, ale w dzień wigilii to by wszystko zepsuło. Niech choć raz
będzie to prostu urokliwa wizja doskonałego współżycia wszystkiego i wszystkich
w jednym miejscu, pełnym kolorów i ciepła. Prawdziwe Święta.
 |
| Wszystkie fot.: AR (sierpień 2019) |
Komentarze
Prześlij komentarz