Kto pamięta taki Olsztyn?

Zofia Barankiewicz - olsztynianka od 1945 roku, fotografka z pasji i wykształcenia, dokumentalistka historii swojego miasta. Autorka wyjątkowego albumu ze zdjęciami dawnego Olsztyna, wykonywanymi na przestrzeni kilkudziesięciu lat. „Pani Zosi spacerki po Olsztynie” to niezwykłe archiwum stanowiące pamiętnik z podróży przez czas, pory roku, rozmaite oblicza życia społecznego i kulturalnego miasta. Podążając śladami fotografki, starsi mieszkańcy miasta mogą rozpoznać miejsca, które całkowicie zmieniły już swój wygląd i przeznaczenie. Najstarsze zdjęcia pochodzą z lat pięćdziesiątych, najnowsze prezentują wydarzenia i miejsca z początku lat dwutysięcznych.

Przygoda pani Zofii z fotografią rozpoczęła się od podarowanego jej przez przyszłego męża aparatu Kodak Retina. W późniejszym czasie rozwijała swoje umiejętności w zakładzie fotograficznym „Foto Atelier”, by po pewnym czasie stać się zawodowym mistrzem fotografii. W swoim życiorysie pani Zofia miała także etap pracy, jako fotoreporter w wojsku oraz fotograf medyczny w olsztyńskim Szpitalu Dziecięcym, gdzie miała okazję spotkać się i rozmawiać z Janem Pawłem II na temat swojej pasji. Przez wszystkie lata pracy zawodowej dokumentowała także bieżące życie Olsztyna, czego efekty widzimy w tym znakomitym albumie. Znajdziemy tutaj kadry miasta w letniej i zimowej odsłonie, obejrzymy wydarzenia piękne i tragiczne. Przewodnik rozpoczyna się od fotografii zamku i jego okolic z nieodłączną „babą pruską”, kolejne zdjęcia pokazują nam Park Podzamcze, dawny plac Karola Świerczewskiego, Górną Bramę zwaną Wysoką Bramą, okoliczne kamienice i najstarszą restaurację olsztyńską „Staromiejską”. Dramatycznym momentem w dziejach miasta był pożar Starego Ratusza w 1968 roku, czego świadectwo znajdziemy również w tym albumie. Następnie nasz spacer prowadzi w okolice katedry św. Jakuba, stare podwórza, zaplecza kamienic, brukowane uliczki i arkadowe przejścia. Szczególnie uderzają nas obrazy powojennych zgliszcz, licznych gruzowisk, smutnych, ceglanych, nieotynkowanych murów. Starsi mieszkańcy miasta zapewne pamiętają czerwone tramwaje, które kursowały wzdłuż Starego Miasta, ulicą Staromiejską w stronę Górnej Bramy. Trasa linii tramwajowej wiodła wówczas ulicą Grunwaldzką, przez most św. Jana oraz ulicę Prostą. W centrum Olsztyna w miejscu zniszczonego przez Armię Czerwoną fragmentu miasta, funkcjonował od lat pięćdziesiątych słynny Karolek, czyli plac Karola Świerczewskiego, na którym kwitło życie kulturalne i towarzyskie. Odbywały się tam festyny i koncerty, organizowano pokazy wozów strażackich i motocykli, urządzano dziecięce wyścigi rowerowe. Na kolejnych kartach albumu wędrujemy w stronę Nowego Ratusza, którego wizerunek przedstawiony jest począwszy od lat 50-ych XX w. do czasów współczesnych. Na uwagę zasługuje otoczenie ratusza, z uroczą kawiarnią przy nieodległym placu. Szczególne miejsce poświęca Pani Zofia tematowi kina. A to za sprawą męża kinooperatora oraz swojej mamy, bileterki wielu olsztyńskich kin. Zainteresowanie twórczością filmową przenosi zatem na kliszę fotograficzną, uwieczniając budynek kin: „Awangarda”, „Polonia”, „Odrodzenie” oraz  „Kopernik”. Nie można zapomnieć też o tym, że ważną częścią życia Olsztyna był zawsze sport, a jego ważnym obiektem był pięknie położony, nieistniejący już „Stadion Leśny” - miejsce dawnych triumfów i wyczynów sportowych. Wystarczy wspomnieć postać Józefa Szmidta, który podczas lekkoatletycznych mistrzostw Polski 5 sierpnia 1960 r. ustanowił na Stadionie Leśnym rekord świata w trójskoku - 17,03 metra.  W tym unikatowym archiwum nie mogło zabraknąć także obrazów pięknej, nieskażonej warmińskiej przyrody.  Możemy w nim podziwiać oblicze malowniczych zakątków jeziora Długiego, zimowe i jesienne impresje w Parku Podzamcze, czy też pejzaże nad jeziorem Kortowskim. 

 „Pani Zosi spacerki po Olsztynie” to opowieść o historii miasta i o życiu. To autorski zapis zmian jakie zachodziły na przestrzeni lat, trudnych czasów powojennych, prób powrotu mieszkańców do normalnego, codziennego życia. To galeria ludzkich portretów, ważnych, przełomowych wydarzeń, warmińskiej przyrody w aurze zmieniających się pór roku. Zofia Barankiewicz jest bacznym obserwatorem, uważnym dokumentalistą potrafiącym umiejętnie chwytać ulotne chwile. Być może wynika to z tego, że po prostu jak sama mówi kocha Olsztyn, bo jest jedyny i niepowtarzalny.

                                                                                                                                Małgorzata